اگر در این هفته‌ها سونوگرافی داشته باشید، شاید ببینید جنین دستش را به صورتش نزدیک می‌کند یا ناگهان جابه‌جا می‌شود. سه‌ماهه‌ی دوم با رشدی سریع شروع می‌شود؛ جنین در همین چهار هفته تقریباً چهار برابر سنگین‌تر می‌شود.
اندازه و تناسب بدن
در آغاز سه‌ماهه‌ی دوم، رشد بدن جنین ادامه پیدا می‌کند و تناسب اندام‌ها تغییر می‌کند. سر که تا چند هفته پیش نصف طول بدن بود، حالا نسبت کوچک‌تری دارد و گردن بلندتر شده است. وزن جنین از حدود ۲۰ گرم در هفته‌ی ۱۳ به حدود ۱۰۰ گرم در هفته‌ی ۱۶ می‌رسد؛ تقریباً اندازه‌ی یک آووکادو. پاها هم کم‌کم بلندتر از دست‌ها می‌شوند و بدن کشیده‌تر به نظر می‌رسد.
استخوان‌ها و عضلات
استخوان‌ها در حال شکل‌گیری و سخت‌تر شدن هستند و عضلات و مفاصل امکان حرکت‌های بیشتری پیدا می‌کنند. اسکلتی که تا پیش از این بیشتر از غضروف نرم ساخته شده بود، کم‌کم استخوانی می‌شود. این روند تا پایان بارداری و حتی سال‌ها پس از تولد ادامه دارد؛ به همین دلیل است که استخوان‌های سر نوزاد هنگام تولد هنوز کاملاً به هم جوش نخورده‌اند.
حرکت، اخم و سکسکه
جنین می‌تواند حرکت کند و دست‌ها را به صورت و دهان نزدیک کند. عضلات صورت فعال‌تر شده‌اند و گاهی در سونوگرافی حالت‌هایی شبیه اخم یا چین دادن پیشانی دیده می‌شود. بعضی جنین‌ها در همین دوره سکسکه هم می‌کنند. خطوطی که بعدها اثر انگشت منحصربه‌فرد کودک را می‌سازند، از همین هفته‌ها شکل می‌گیرند.
با این حال، وجود حرکت در رحم الزاماً به معنی آن نیست که مادر باید در همین هفته‌ها آن را احساس کند. جنین هنوز کوچک است و در مایع اطرافش آزادانه شناور است.
دستگاه عصبی
رشد صورت و سیستم عصبی نیز ادامه دارد. بهتر است «توانایی انجام یک حرکت» را با «بلوغ کامل سیستم مربوط به آن» یکی ندانیم؛ رشد جنین تدریجی و چندلایه است. مثلاً اینکه جنین در سونوگرافی دستش را به دهان می‌برد، یک حرکت خودکار است و نه رفتاری آگاهانه مثل نوزاد چندماهه.
چیزهایی که خوب است بدانید
- حرکت‌های جنین مدت‌ها پیش از آنکه مادر حسشان کند شروع شده‌اند.
- سرعت رشد بین بارداری‌ها متفاوت است و مقایسه‌ی عددها بین دو نفر معنای زیادی ندارد.
- وزن تخمینی سونوگرافی همیشه با وزن واقعی اختلاف دارد؛ آن را یک بازه ببینید نه یک عدد قطعی.
استخوان‌سازی و تغذیه‌ی مادر
کلسیمی که استخوان‌های جنین برای سخت شدن لازم دارد، از غذای مادر تأمین می‌شود. لبنیات، سبزی‌های برگ‌سبز و ماهی از منابع خوب کلسیم‌اند و ویتامین D هم به جذب آن کمک می‌کند. اگر لبنیات نمی‌خورید یا پزشک مکملی تجویز کرده، نوع و مقدار آن را با خود پزشک یا ماما تنظیم کنید؛ مصرف خودسرانه‌ی مکمل‌ها توصیه نمی‌شود.
چرا شکم هنوز کوچک است؟
رحم در همین هفته‌ها از پشت استخوان لگن بالا می‌آید و برای بسیاری از مادران، به‌خصوص در بارداری اول، شکم تازه از این ماه به بعد دیده می‌شود. اندازه‌ی شکم به قد، ساختار بدن و عضلات شکم مادر هم بستگی دارد و به‌تنهایی چیزی درباره‌ی اندازه یا سلامت جنین نمی‌گوید.
جنسیت
در همین بازه ممکن است در سونوگرافی حدسی درباره‌ی جنسیت زده شود. اما در این هفته‌ها تشخیص هنوز همیشه قطعی نیست و در سونوگرافی‌های بعدی دقیق‌تر می‌شود. اگر ترجیح می‌دهید غافلگیر شوید، از قبل به فرد سونوگرافی‌کننده بگویید. بعضی خانواده‌ها هم جنسیت را فقط برای خودشان نگه می‌دارند یا دوست دارند در جمع خانواده اعلامش کنند؛ هیچ روش درست یا غلطی وجود ندارد.
برای مادر و پدر
این ماه برای خیلی از مادرها، ماهِ برگشتن انرژی است؛ از تغییرات بدن در همین هفته‌ها در ورود به سه‌ماهه دوم نوشته‌ایم. و اگر کنجکاوید جنین سه ماه اول را چطور گذراند، هفته‌های ۹ تا ۱۲؛ از رویان به جنین را ببینید.
این مطلب آموزشی است و جایگزین ارزیابی پزشک یا ماما نیست. زمان‌بندی مراقبت، آزمایش و سونوگرافی باید با شرایط فرد و دستورالعمل محل مراقبت هماهنگ شود.
منابع: NHS
