ماه پنجم، ماهی است که برای بسیاری از مادران بارداری از چیزی که فقط در سونوگرافی دیده می‌شد، به چیزی تبدیل می‌شود که از درون حس می‌شود. در هفته‌های ۱۷ تا ۲۰، جنین فعال‌تر می‌شود و حرکات بیشتری دارد و در پایان این ماه، به نیمه‌ی راه بارداری می‌رسید.
اندازه در نیمه‌ی راه
در پایان هفته‌ی بیستم، وزن جنین به حدود ۳۰۰ گرم می‌رسد؛ کمی بیشتر از یک موز. از این به بعد، اندازه‌گیری‌ها اغلب از سر تا پاشنه‌ی پا انجام می‌شود، نه از سر تا نشیمنگاه؛ به همین دلیل ممکن است عددی که در مطالب مختلف می‌بینید ناگهان بزرگ‌تر به نظر برسد. از این ماه به بعد، وزن‌گیری جنین هم سرعت بیشتری می‌گیرد.
پوست و پوشش‌های محافظ
پوست جنین هنوز بسیار ظریف و نازک است. پوشش‌هایی مانند لانوگو، یعنی کرک‌های نرم و ریزی که بدن را می‌پوشانند، و ورنیکس، یعنی لایه‌ای سفید و چرب روی پوست، در این دوره نقش محافظتی دارند. ورنیکس پوست را در برابر مایعی که جنین ماه‌ها در آن شناور است محافظت می‌کند. بسیاری از نوزادان هنگام تولد هنوز مقداری از این پوشش سفید را روی بدن دارند.
حواسی که شکل می‌گیرند
شنوایی به‌تدریج رشد می‌کند و جنین در ماه‌های میانی نسبت به صداها حساس‌تر می‌شود؛ اما این موضوع را نباید با شنیدن و پردازش صدا مانند نوزاد پس از تولد یکسان دانست. سیستم عصبی نیز به تکامل خود ادامه می‌دهد و جنین کم‌کم دوره‌هایی از خواب و بیداری پیدا می‌کند؛ به همین دلیل ممکن است حرکت‌ها را در بعضی ساعت‌ها بیشتر و در بعضی کمتر حس کنید. بعضی مادران می‌گویند با شنیدن صدای بلند یا ناگهانی، جنین تکان می‌خورد؛ این واکنش در ماه‌های بعد واضح‌تر می‌شود.
جنین در این هفته‌ها به‌طور منظم مقداری از مایع اطرافش را قورت می‌دهد؛ تمرینی برای کار دستگاه گوارش پس از تولد. رشد در این مرحله فقط افزایش اندازه نیست؛ هماهنگی سیستم‌های بدن نیز پیچیده‌تر می‌شود.
حرکت‌ها را چطور بشناسیم
بسیاری از زنان بین حدود ۱۸ تا ۲۴ هفته نخستین حرکت‌ها را احساس می‌کنند، هرچند زمان آن متفاوت است. چند نکته کمک می‌کند آن‌ها را زودتر بشناسید:
- نخستین حرکت‌ها ظریف‌اند و به‌راحتی با حرکت روده اشتباه گرفته می‌شوند.
- اگر جفت جلوی رحم قرار گرفته باشد، ممکن است حرکت‌ها دیرتر و ضعیف‌تر حس شوند.
- در بارداری دوم به بعد، مادران معمولاً زودتر حرکت را تشخیص می‌دهند.
- در این مرحله «الگو» مهم‌تر از «تعداد» است؛ شمارش دقیق برای هفته‌های بعد است.
چرا حرکت‌ها گاهی هست و گاهی نیست؟
جنین در این ماه‌ها دوره‌های خواب و بیداری دارد و هنوز فضای زیادی برای چرخیدن دارد. وقتی پشتش به سمت شکم مادر است یا مادر در حال راه رفتن و کار است، حرکت‌ها کمتر حس می‌شوند. اغلب مادران وقتی آرام دراز کشیده‌اند، به‌خصوص شب‌ها، حرکت را بهتر حس می‌کنند. در این هفته‌ها، روزهایی که حرکت کمتری حس می‌کنید معمولاً جای نگرانی ندارد.
یک نکته برای ماه‌های بعد
از حدود هفته‌ی ۲۸، شناختن الگوی معمول حرکت‌های نوزادتان اهمیت پیدا می‌کند. از آن به بعد، اگر حس کردید حرکت‌ها کمتر شده، تغییر کرده یا متوقف شده، همان روز با پزشک، ماما یا بیمارستان تماس بگیرید و تا فردا صبر نکنید.
سونوگرافی نیمه‌ی راه
در همین بازه معمولاً سونوگرافی بررسی ساختار جنین انجام می‌شود. اینکه این بررسی چیست و چطور برایش آماده شوید، در مطلب حرکات جنین و سونوگرافی آنومالی آمده است. پدرها هم می‌توانند در مطلب ارتباط پدر با جنین بخوانند چطور در این ماه به فرزندشان نزدیک‌تر شوند.
اگر ماه قبل را از دست داده‌اید، رشد جنین در هفته‌های ۱۳ تا ۱۶ را ببینید.
این مطلب آموزشی است و جایگزین ارزیابی پزشک یا ماما نیست. زمان‌بندی مراقبت، آزمایش و سونوگرافی باید با شرایط فرد و دستورالعمل محل مراقبت هماهنگ شود.
